اصحاب و شاگردان

اصحاب و شاگردان امام صادق (ع) – هشام بن محمد بن سائب کلبی، ابومنذر

اشاره
عالم بزرگوار و مشهور به فضل و علم، عارف به ایام و انساب، از علمای مذهب ما است [ ۱۵۸۱ ] که در کوفه نشو و نما کرده، و در
سمعانی [ ۱۵۸۳ ] است که هشام، نسبش عالی و در شیعهگری غالی بوده « انساب » سال ۲۰۴ هجری درگذشته است. [ ۱۵۸۲ ]. در
[صفحه ۴۷۸ ] است. [ ۱۵۸۴ ]. از هشام روایت شده که گفت: به بیماری سختی دچار شدم که تمام دانستنیهای خود را فراموش کردم.
خدمت امام صادق (ع) رسیدم، حضرت علم را در کاسهای به من نوشانید پس دانش من، به من بازگشت. [ ۱۵۸۵ ]. امام صادق (ع)
به او عنایت داشت و او را نزدیک خود مینشاند و با گشادهرویی و انبساط با او برخورد میکرد. [ ۱۵۸۶ ]. در تاریخ بغداد، از هشام،
نقل شده که گفت: عمویم مرا سرزنش نمود که چرا قرآن را حفظ نمیکنم. من وارد منزل شدم و سوگند یاد کردم که از خانه
خارج نشوم تا قرآن را حفظ کنم. پس در مدت سه روز حافظ قرآن گشتم. [ ۱۵۸۷ ]. مرحوم پدرم گوید: قرآن را در سه روز حفظ
کردن، از کسی که علم را از دست امام صادق (ع) نوشیده، بعید نیست. [ ۱۵۸۸ ]. ابنخلکان در تاریخ خود، ضمن معرفی هشام به
عنوان دانشمندترین مردم در علم انساب و دارای بهترین کتب در این فن، او را از حافظان مشهور خوانده است. [ ۱۵۸۹ ]. ابنقتیبه در
المعارف، ابنندیم در الفهرست، ابنخلکان در وفیات الاعیان، ذهبی در میزان الاعتدال، ابنحجر در لسان المیزان (خود و به نقل از
ابوالفرج اصفهانی)، و کاتب چلبی در کشف الظنون، هشام را پیشگام همگان در علم انساب دانسته و او را علامه نسابه خواندهاند.
۱۵۹۰ ]. [صفحه ۴۷۹ ] هشام تألیفات بسیاری دارد که از آن جمله: کتاب المذیل الکبیر در علم نسب، کتاب الجمهره [ ۱۵۹۱ ]، کتاب ]
جنگهای اوس و خزرج، کتاب مشاتمات بین الاشراف، کتاب قداح و میسر، کتاب اسواق العرب [ ۱۵۹۲ ]، کتاب اخبار ربیعه و بسوس
و جنگهای تغلب و بکر، کتاب انساب الامم، کتاب المعمرین، کتاب الاوائل [ ۱۵۹۳ ]، کتاب اخبار قریش، کتاب اخبار جرهم،
کتاب اخبار لقمان بن عاد، کتاب اخبار بنیتغلب و ایامهم و انسابهم، کتاب اخبار بنیعجل و انسابهم، کتاب بنیحنیفه، کتاب کلب،
کتاب اخبار تنوخ و انسابها، کتاب مثالب بنیامیه، کتاب الطاعون فی العرب، کتاب الاصنام، کتاب فتوح العراق، کتاب فتوح الشام،
کتاب الرده، کتاب فتوح خراسان، کتاب فتوح فارس، کتاب مقتل عثمان، کتاب الجمل، کتاب صفین، کتاب النهروان، کتاب
الغارات، کتاب مقتل امیرالمؤمنین (ع)، کتاب مقتل حجر بنعدی، کتاب مقتل رشید و میثم و جویریۀ بنمسهر، کتاب عین الورده،
کتاب الحکمین، کتاب مقتل الحسین (ع)، کتاب قیام الحسن (ع)، کتاب اخبار محمد بن الحنفیه، کتاب التباشیر بالاولاد، کتاب
المؤودات، کتاب من نسب الی امه من قبائل العرب، کتاب الطائف، کتاب رموز العرب، کتاب غرائب قریش و بنیهاشم و سائر
العرب، کتاب اجراء الخیل، کتاب الرواد، کتاب الحیران، و کتاب الخطب است. [ ۱۵۹۴ ]. ابنندیم در الفهرست کتابهای هاشم را به
اقسام گوناگون تقسیم میکند، و متجاوز از ۱۴۰ کتاب برای وی میشمارد. [ ۱۵۹۵ ]. ابنخلکان پس از برشمردن تعدادی از کتب
صفحه ۲۲۲ از ۲۸۴
هشام گوید: تصانیف هشام افزون بر ۱۵۰ تصنیف است [ ۱۵۹۶ ] و بهترین و سودمندترین آنها کتاب معروف به الجمهره در شناخت
انساب [صفحه ۴۸۰ ] است که در این زمینه چنین کتاب نگاشته نشده است. [ ۱۵۹۷ ]. احمد امین گوید: نسخ خطی کتاب الجمهره در
.[ چند کتابخانه هنوز باقی است، و کتاب الاصنام او در مصر چاپ شده است. [ ۱۵۹۸
برگرفته از کتاب اصحاب امام صادق علیه السلام نوشته: علی محدث زاده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *