احادیث و سخنان, سیره عملی و رفتاری

درسنامه – سیره و احادیث امام صادق (ع) – ارزش دنیا از نگاه امام علی

امیرمؤمنان علیه السلام درباره دنیا تشبیهی به کار بردهاند که تا جایی که در کتابها مطالعه [صفحه ۲۰۶ ] کردهام قبل از ایشان کسی
و» : این نوع تشبیه را به کار نبرده است. البته امیرمؤمنان و ائمه اطهار علیهمالسلام مطالب ابتکاری بسیاری دارند. حضرت میفرمایند
الله لدنیاکم هذه أهون فی عینی من عراق خنزیر فی ید مجذوم [ ۲۷۱ ]؛ به خدا سوگند که دنیای شما در چشم من بیارجتر از پارهی
در نهجالبلاغه کلمه عراق با کسر عین ثبت شده است، و علامه مجلسی «. استخوان خوکی است که در دست شخص جذامی باشد
در بحار دو وجه (عراق و عراق) را ذکر کردهاند که هر کدام معنای خاصی دارد و به قول مرحوم مجلسی هر دو در منتهای پلیدی
چون دنیا برای حضرت « دنیاکم » : است. عراق به استخوان بیگوشت و عراق به روده شکم خوک میگویند. حضرت میفرمایند
نیست. ممکن است کسی از دنیا بدش بیاید اما طلاقش ندهد؛ مانند کسی که زن بدی دارد ولی طلاقش نمیدهد. حضرت از دنیا
جدا شدند و آن را سه طلاقه کردهاند و زن سه طلاقه قابل رجوع نیست. البته، دنیا فقط محرمات نیست، بلکه حلال هم در این دنیا
وجود دارد، اما دلبستگی مسئلهای است و بهره مندی از نعمتها بدون دلبستگی مسئلهای دیگر. عراق استخوان خوکی است که
حیوانات گوشت آن را خوردهاند. اگر عراق باشد، یعنی روده. آن هم روده درون شکم خوک که انسان از تصور آن نیز حالش به
هم میخورد. انسانها از دیدن شکمبه حیوانات حلال گوشت دوری میکنند چه رسد به شکمبه خوک، آن هم در دست انسان
جذامی. اگر یک سینی غذا در جلو شخص جذامی گذاشته شده است مردم از آن میگریزند، چه رسد به این که غذا در دست
جذامی باشد. در اسلام سفارش شده است همان طور که از شیر فرار میکنید از شخص جذامی فرار کنید آن وقت با این اوصاف
حضرت فرمودند: دنیای شما از این هم پستتر است. این دنیا فقط پول، جوانی، ریاست، خوش اندامی و غیره نیست. قرآن کریم
جزئی از دنیا را اولاد و تفاخر و غیره ذکر کرده است. پول فقط یکی از مظاهر دنیا است. در منتهی الآمال آمده است حضرت امام
باقر علیه السلام میفرمایند: اگر انسان از خودش واعظ نداشته باشد وعظ دیگران فایدهای به حالش ندارد. انسان اگر پا نداشته باشد
با صد تا عصا هم [صفحه ۲۰۷ ] نمیتواند راه برود، باید پا داشته باشد تا بتواند به کمک عصا راه برود. باید انسان خودش اقدام به
شد، یعنی خدا او را به خویش « و کله الله الی نفسه » اصلاح نفس کند تا موعظههای دیگران برایش سودمند باشد. وقتی که انسان
واگذار کرد برای پول و مانند آن آدم هم میکشد. یکی از کارهایی که ابن زیاد نسبت به حضرت مسلم انجام داد این بود که با
حیلههای مختلف از جمله پول وضعیت دشوار و غریبی را بر آن حضرت تحمیل کرد. او به کسانی پول داد و گفت پرچمی را
بردارید و اعلام کنید هر کس زیر پرچم قرار گیرد جان و مال او در امام خواهد بود. او همچنین عدهای را با ریاست و عده دیگری
صفحه ۹۰ از ۱۰۴
را با پول تطمیع کرد و کوفه را به چندین قسمت تقسیم کرد تا نقشه خود را پیاده کند. در نهایت وضع چنان شد که دوستان
حضرت مسلم بن عقیل هم از اطراف او پراکنده شدند. این همان دنیایی است که امام ما درباره آن میفرمایند از استخوان خوک
[ در دهان شخص مبتلا به خوره بیارزشتر است. خیلی از امثال من بعضی از محرمات و واجبات را نمیدانند. اسحاق بن عمار [ ۲۷۲
خیلیها ممکن است اهل «؟ یابن رسول الله، بچهای دارم که اذیت میکند. چقدر حق دارم که او را بزنم » : به حضرت عرض کرد
نماز و روزه باشند، اما نمیدانند که پدر تا چه حدی حق دارد بچهاش را تنبیه کند؟ حضرت فرمودند: چقدر او را میزنی؟ گفت:
خیلی شیطان است شاید روزی صد مرتبه او را بزنم. حضرت فرمودند: نه، جایز نیست. عرض کرد: یابن رسول الله، چقدر بزنم؟
گفت: یک مرتبه. عرض کرد: فایده ندارد. فرمودند: دو مرتبه. عرض کرد: یابن رسول الله، به خدا قسم، اگر بداند او را بیش از دو
بار نمیزنم زندگیام را تباه خواهد کرد. حضرت فرمودند: سه مرتبه بزن. گفت: یابن رسول الله، فایده ندارد. نقل میکنند که
.« اگر حکم خدا را بلدی برو و خودت عمل کن » : حضرت صورتشان سرخ شد و غضب در صورت مبارکشان ظاهر شد و فرمودند
شد تمام فکر و ذکرش معطوف خوراک و لباسش میگردد و از امور معنوی و دینی باز میماند. از « و کله الله الی نفسه » انسان اگر
سوی دیگر اگر بخواهد بداند که واجبات [صفحه ۲۰۸ ] و محرمات چیست خیلی وقت پیدا نمیکند که به دنیا برسد، فقها
میفرمایند: ظلم مطلقا حرام است. اما قبل از آن باید بدانیم ظلم چیست؟ هر چیزی که عرفا ظلم بر آن صدق کند، ظلم است مثلا
اگر پدری بچه کوچکش را بترساند تا به این طرق موجبات تفریح پدر فراهم شود، این هم ظلم است اگر عرف میگوید ظلم است
این حرام است. البته، شاید از محبت این کار را انجام بدهد، اما اگر محبت مصداق ظلم باشد حرام است. این بچه میترسد و
اشکش جاری میشود این ظلم نیست؟ انسان بچهاش را به هوا پرتاب میکند و او میترسد این ظلم نیست؟ ظلم تنها مال مردم
را فراهم « لم یرد الله بعبد خیرا » خوردن و شهوات نیست، اینها هم مصادیق ظلم است. آن وقت این خود انسان است که زمینه
من در جایی غیر از قرآن ندیدم که از ذره به .« ان الله لا یظلم مثقال ذره [ ۲۷۳ ]؛ خدا به اندازه ذرهای به کسی ستم نمیکند » . میکند
مثقال تعبیر شده باشد. ذره چه مقدار است که وزن آن را هم بخواهیم حساب کنیم؟ این طور نیست که خداوند خودش اراده کند
بندهای را به نفس خود واگذارد، بلکه جزای این انسان و نتیجه اعمال او همین است و زمینهساز آن خود ما هستیم و کلید آن در
[ دست ما است. [صفحه ۲۰۹
برگرقته از کتاب درسنامه امام صادق علیه السلام نوشته:آیت الله العظمی سید صادق حسینی شیرازی (دام ظله )

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *