احادیث و سخنان, سیره عملی و رفتاری

درسنامه – سیره و احادیث امام صادق (ع) – تسبیح موجودات

لباسی که بر تن انسانها است، قلمی که بر روی کاغذ میلغزد، سنگ، کوه، چشمه، دریا، مار، ماهی، مرغ، خروس، همه و همه
یسبح لله ما فی السموات و ما فی الأرض [ ۹۴ ]؛ آنچه در زمین و آسمانها » : تسبیحگوی پروردگار بیهمتایند. خدای متعال میفرماید
برخی از عرفا این آیه و صدها روایت مرتبط با این مضمون را تأویل کرده و گفتهاند این تسبیح، .« است خدا را تسبیح میگویند
تسبیح تکوینی است. چنین تأویلی خلاف ظاهر روایات است. البته، به طور کلی نفی نمیکنیم، اما اینجا، مسئله کاملا روشن است و
[ نیازی به تأویل نیست. مراد از این آیه، آن است که همه موجودات چه جاندار و چه بیجان تسبیح حضرت حق را [صفحه ۷۰
و ان من شیء الا یسبح بحمده و لکن لا تفقهون تسبیحهم [ ۹۵ ]؛ و هیچ چیز نیست، مگر این که در حال ستایش، تسبیح » : میگویند
لفظ عامی است که از نظر لغت شامل هر چیزی میشود. هر چند در « شیء » .« او میگوید، ولی شما تسبیح آنها را در نمییابید
نافیه که در این « ان » عامتر از شیء است، اما ظاهرا شیء عمومیت بیشتری دارد. به ویژه با « امر » حاشیهی ملا عبدالله آمده است که
« ما من عام الا و قد خص » آیه همراه شیء آمده است، شاید این آیه از آن عامهایی باشد که تخصیص نخورده باشد و مشمول قانون
در « ان الله علی کل شیء قدیر [ ۹۷ ]؛ خدا بر هر کاری توانا است » ۹۶ ] نباشد. بعضی از عامها هستند که تخصیص نخوردهاند؛ مثل ]
نیز حکم عامی داریم که تخصیص نشده است. حتی شیطان هم تسبیح خدا میگوید و این هیچ « و ان من شیء الا یسبح بحمده » آیه
منافاتی با بد بودن شیطان ندارد؛ چرا که بسیاری از بندگان هستند که مولایشان را میشناسند و بر مالکیت او اعتراف دارند، اما در
اما انسانها تسبیح آنان را ،« ولکن لا تفقهون » ، عین حال از فرمانش سرپیچی میکنند. همه موجودات و مخلوقات تسبیح میگویند
یعنی شما تسبیح آنان را فهم نمیکنید. این تسبیح، تسبیح حقیقی « لا تفقهون » . نمیفهمند. فقه در لغت به معنای فهم آمده است
یسبح لله ما فی السموات و ما فی الأرض » . اما انسانها تسبیح گفتن آنها را در نمییابند ،« سبحان الله » : است؛ یعنی در واقع میگویند
الملک القدوس العزیز الحکیم [ ۹۸ ]؛ آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، خدایی را که مالک پاک ارجمند فرزانه است،
اکثر من عدد التراب [ ۹۹ ]؛ بیشتر » : از امام صادق علیه السلام پرسیدند: تعداد ملائکه چقدر است؟ حضرت فرمودند .« تسبیح میگویند
تعداد دانههای یک مشت خاک بسیار زیاد است، چه رسد به ذرات تمام خاکهای زمین که از شمار بیرون است. .« از ذرات خاک
آن وقت تمام این [صفحه ۷۱ ] ذرات خاک و فرشتگان تسبیح خداوند را میگویند. انسانها نیز باید تسبیح بگویند. در هر حال و در
هر جا تسبیح گفتن خوب است. حضرت موسی به خدا عرض کرد: خداوندا، در بعضی جاها حیا میکنم ذکر تو را بگویم. خدای
متعال فرمود: در هر حال مرا یاد کن [ ۱۰۰ ] فقها گفتهاند: مکروه است قرآن را با خود دستشویی ببرد، اما ذکر خدا در آن جا هم
مستحب است. هیچ گاه نباید فرصت را از دست داد، حتی ساعات حضور در دستشویی و رختخواب نیز فرصت مناسبی برای ذکر
لا» یعنی همیشه ؛« هرگاه پدرم را میدیدم زبانش به سقف دهان چسبیده بود » : گفتن است. حضرت امام صادق علیه السلام میفرماید
چهار لام دارد و در هنگام گفتن آن « لا اله الا الله » . لبها روی هم نمیآید « لا اله الا الله » میگفت. در وقت ادای جملهی « اله الا الله
زبان به کام میچسبد. اگر این ذکر زیاد تکرار شود دهان خشک میشود. حال کسی که میخواهد به نعمتهای بهشت برسد اگر
زبانش مانند امام باقر علیه السلام خشک شود چه اشکالی دارد. آنچه در زیر عرش الهی است تسبیح میگویند، حال زیر عرش الهی
چه موجوداتی قرار دارد فقط خود خدا میداند و اگر کسی صد سال هم تحقیق کند نمیتواند دریابد که چه چیزهایی زیر عرش
الهی است. انسان به راستی موجودی ضعیف و کوچک است و با این که بزرگترین و بالاترین مخلوق خدا است و خداوند
صفحه ۳۵ از ۱۰۴
اما در عین حال ،« فتبارک الله أحسن الخلقین [ ۱۰۱ ]؛ آفرین باد بر خدا که بهترین آفرینندگان است » : دربارهی خلقت او فرموده است
نسبت به دستگاه الهی بسیار کوچک است.
برگرقته از کتاب درسنامه امام صادق علیه السلام نوشته:آیت الله العظمی سید صادق حسینی شیرازی (دام ظله )

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *