احادیث و سخنان, سیره عملی و رفتاری

درسنامه – سیره و احادیث امام صادق (ع) – سکوت، گذرگاه تجهیز

اشاره
و علیکم بالصمت الا فیما ینفعکم الله به من أمر آخرتکم و یأجرکم علیه [ ۷۵ ]؛ سکوت اختیار کنید مگر در کارهایی که مربوط به
آخرت باشد و خدا به سبب آنها به شما پاداش دهد. امام علیه السلام در این بخش از سخنان خویش به شیعیان دستور میدهد که
دهان خود را ببندید و سخن مگویید، مگر در اموری که برای آخرت شما نفعی در برداشته باشد؛ یعنی حتی فواید دنیوی را در
چهار چوب آخرت بنگرید و از دایرهی آخرت وارد امور دنیوی شوید. عمل به این دستور بسیار مشکل است و زحمت فراوان
میخواهد اما غیر ممکن نیست. چه بسیار سخنها که از دهان انسان بیرون میآید و پس از آن گوینده در مییابد که هیچ نفع
دنیوی یا اخروی برایش در برنداشته است. امام علیه السلام سفارش میفرمایند که جز در جایی که پای امر اخروی و اجر در میان
است، سکوت پیشه کنید. باید دانست که امور اخروی به دو گونهاند: یا مانند نماز خواندن، مستقیما اخروی هستند و یا با واسطه و
به نحو غیر مستقیم به آخرت مربوط میشوند و قبل از آن که به آخرت مربوط باشند از امورات دنیاییاند. به عنوان مثال در روایت
المؤمن یأکل بشهوه أهله و المنافق یأکل أهله [صفحه ۵۸ ] بشهوته » : آمده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند
یکی از علامات مؤمن این .« ۷۶ ]؛ مؤمن براساس میل خانوادهاش غذا میخورد، ولی کافر خانوادهاش طبق میل او غذا میخورند ]
است که میکوشد طبق میل خانوادهاش غذا بخورد. نباید در امور مربوط به غذا به خانواده امر و نهی کرد؛ چرا که این کار از
در زبان عربی به کسانی اطلاق میشود که تحت تکفل شخص قرار دارند و در خانه او به سر « اهل » خصلتهای منافقان است. کلمه
میبردند، خواه زن و بچه باشند یا بستگان دورتر نظیر پدر، مادر، خواهر، برادر و حتی پسر عمو و پسر دایی. نقل شده است که
هارون عباسی روزی از حضرت کاظم علیه السلام پرسید: عائله شما چند نفر است؟ امام فرمودند: پانصد نفر، حال آن که عده زن و
بچهی آن امام همام بسیار کمتر از این رقم بود. اما، حضرت نوکرها و کلفتها و بستگان تحت تکفل خود را نیز به حساب آورد.
صفحه ۳۰ از ۱۰۴
کلمه شهوت در این روایت برخلاف معنای فارسی آن، به معنای غریزهی جنسی نیست، بلکه غریزهی جنسی فقط یکی از
من أکل التمر » : مصداقهای شهوت است، در زبان عربی به همه خواستههای نفس شهوت اطلاق میشود. در روایت آمده است
علی شهوه رسول الله ایاه لم یضره [ ۷۷ ]؛ اگر کسی چون رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم خرما را دوست داشت خرما بخورد،
شهوت در این جا به معنای اشتها و دوست داشتن آمده است. به هر حال مؤمن باید طبق میل .« خدا زیان خرما را از او بر میدارد
خانواده غذا بخورد و این نوع غذا خوردن، ثواب هم دارد و چه نیکو است که شخص در عین حالی که غذا میل مینماید در نامهی
اعمالش ثواب ثبت گردد. پس در چنین جاهایی، امور دنیایی با واسطه و غیر مستقیم به امر اخروی منتهی میگردند و مؤمن در عین
[ حال که، غذا یا خرما میخورد، ثواب هم میبرد. [صفحه ۵۹
برگرقته از کتاب درسنامه امام صادق علیه السلام نوشته:آیت الله العظمی سید صادق حسینی شیرازی (دام ظله )

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *