ستیزه معاویه با اهل بیت

(۲) دوستان و یاران امام علی (ع) در روزگار معاویه دچار انواع آزارها و گرفتاریها شدند. معاویه از راههای گوناگون کوشید پیروان علی (ع) را مجازات کند و مردمان را از نقل روایات علی (ع) بازدارد، تا آنجا که محدثان از امام با لقب «ابو زینب» روایت میکردند و از صراحت در بیان اسم او بیم داشتند.
یک نمونه از تلاشهای معاویه در جهت ستیزه با اهل بیت، گماردن زیاد بر کوفه بود. زیاد شیعیان را تحت تعقیب قرار داد و آنان را در هرکجا و لو در زیر سنگی پناه گرفته بودند میجست تا آنان را وادار کند تا از علی (ع) بیزاری بجویند. چنانکه پس از این خواهیم گفت، دستگیری حجر بن عدی و یارانش و کشتن آنان نمونهای از این سیاست معاویه و زیاد بود.
پیرامون کوششهای معاویه در جهت تحقق آرمانهایش، سخن بدرازا نخواهیم گفت، چرا که جز زحمت فایدتی نمیبخشد.
مذهب اهل بیت در روزگار معاویه در مرکز خلافت انتشار، و در روزگاران بعد توسعه یافت. نخستین کسی که این مذهب را در آن سرزمین رواج داد، ابو ذر غفاری صحابی بزرگوار بود. او که به عنوان تبعیدی در شام میزیست، به نشر تعالیم اسلام اهتمام ورزید، و با معاویه به دلیل عملکرد خلاف اسلامی و ناپسندش مخالفت
امام صادق و مذاهب چهارگانه ،ص:۲۸۲
کرد. سرانجام معاویه از عثمان خواست تا ابو ذر را از شام بیرون کند و شرایط مساعدی برای او فراهم نماید. نتیجه این شد که ابو ذر از مدینه به ربذه تبعید شد تا در گوشه بیابان ربذه در غربت خویش، تنها تن به مرگ دهد.
(۱) معاویه که نتوانست نهضت اصلاحگرانه ابو ذر را نابود کند، دست به تحریک تعصبات قبیلهای زد و کوشید تا روح تفرقه در میان مردم گسترش یابد و چنانکه گفته شد، تلاش وسیعی را در جهت مقابله با علی (ع) و پیروانش آغاز کرد.
کوفه، که در آن روزگار مهمترین مرکز جهان اسلام بود و امویان از خطر آن آگاه بوده و به آن اعتراف داشتند، در موضع مخالفت با امویان و اعمال ناپسند امیران اموی قرار داشت. حجر بن عدی و یاران خالص وی رهبری نهضت مقاومت ضد اموی را در کوفه به دست داشتند. آنان به طلب حق و یاری عدل برخاسته بودند، و از فراموش شدن تعالیم اسلام و انحرافی که در نظام مقدس دین پدید آمده بود، اندوهناک بودند؛ امویان را نسبت به خطاهایشان هشدار میدادند و از اینکه آنان آشکارا با احکام اسلام مخالفت میکنند و هیچگونه دفاعی نیز نمیتوان از اعمالشان کرد، اعلان خطر میکردند.
در آغاز امیران اموی کوفه، مانند مغیره بن شعبه، با مدارا و انعطاف میکوشیدند تا سردمداران نهضت را قانع کنند تا از راهی که در پیش گرفتهاند منصرف شوند، و سیاست معاویه را قبول کنند؛ اما درگیری و کشمکش روز به روز افزونتر شد. به ویژه وقتی که زیاد بن سمیه امیر کوفه شد، و از فراز منبر به مردم گفت از علی (ع) تبری جویند و او را دشنام گویند، اوضاع وخیمتر و درگیری شدیدتر شد، زیرا کسانی چون حجر میدیدند علی (ع) قهرمان اسلام و گسترش دهنده دعوت آن و نزدیکترین کس به رسول خدا و وفادارترین مسلمان به سنت اوست.
زمانی که زیاد نظر خود و معاویه را در مورد بدگویی از علی (ع) تأمین کرد، بر آن شد که شاهدانی دروغین گرد آورد تا علیه حجر شهادت بدهند، و شاهدانی، که غالبا از مزدبگیران معاویه بودند، علیه حجر [۱] و یارانش شهادت دادند، هر چند که آنان برخی از شهادتها را میتوانستند انکار کنند. زندگی حجر و یارانش به صورت دردناکی در «مرج عذرا» پایان یافت.
امام صادق و مذاهب چهارگانه ،ص:۲۸۳
اقسام عذاب و رنج را پذیرا شدند.
(۱) دوران امویان، دوران هراس و ستم بود؛ در این دوران اهل بیت متحمل مصائب و رنجهای بسیار از طرف گروهی شدند که کینهای عمیق به آل محمد داشتند و میکوشیدند با توسل به هر وسیلهای آنان را نابود کنند.
شرایط به گونهای شده بود که گروهی از مردم، با اظهار و دشمنی به آل محمد، به دستگاه تقرب میجستند؛ و گروهی دیگر، به قصد پاسخ مثبت دادن به درخواست و اوامر معاویه، به جعل احادیث از زبان پیامبر دست زدند؛ احادیثی که به صورت مجموعهای درآمد و صد هزار دینار بر بیت المال تحمیل کرد. راستی که این پول اجرت کمی بود!، چرا که این حدیثسازان فریبکار دینشان را فروخته بودند، و کوشش کرده بودند که از موش شتر بتراشند و شیر را در تخممرغی جای دهند! این حدیثسازان میخواستند کسی را که خود او و پدرش سالها با اسلام جنگیده بودند، به عنوان یک شخصیت روحانی و پاک و خالص، به مردم بشناسانند.
این توهم را دامن زنند که امت نسبت به او اعتماد دارد و از سر عقیده و ایمان سر بر اطاعت او گذاشته است، و چنین چیزی ممکن نبود.
این گروه تصمیم گرفتند معاویه را، که دشمنترین دشمنان رسول خدا بود، وارث پیامبر و جانشین وی در فرمانروایی جا بزنند. همچنین کوشش کردند ابو سفیان را به عنوان کسی که در راه یاری، ایثار و فداکاری کرده است قلمداد کنند.
این طایفه به هر وسیلهای برای کامیابی متوسل شدند، اما دیدند که موفقیت در گرو چیرگی بر عقل مردمان و فرو کشیدن شعلههای اندیشه، و استفاده از پول عامل مؤثری در کار است، پولی که میتواند از شمشیر کارآمدتر باشد! این بود که افتراها و تهمتها اثر کرد، و پیروانی یافت. چون احادیثی در ستایش معاویه جعل شد، وی «امین امت» لقب یافت و از افتخاراتش این شد که دشمن امیر المؤمنین علی بن ابی طالب (ع) است! و این از بزرگترین رنجهای علی بود؛ لذا فرمود: «روزگار چندان پایینم کشید که مرا در کنار معاویه نشاندند و گفتند: معاویه و علی». در این بازار آشفته و اوضاع وارونه، ابو سفیان مسلمان و صحابی جلیل القدر و دارای مناقب و کرامت از آب درآمد! اما در مقابل ابو طالب مؤمن قریش، پشتیبان دعوت اسلام، جهادکننده در راه پیروزی حق، کسی که با تمامی وجود و از سر صدق و اخلاص به دفاع از پیامبر برخاست، کافر شمرده میشود و سخن جاودانهاش را، که حکایت از دینداریش میکند
امام صادق و مذاهب چهارگانه ،ص:۲۸۴
، نادیده میگیرند: (۱) به تحقیق دانستیم که آیین محمد از بهترین ادیان نیک است ابو طالب، کسی که پیامبر را یاری کرد و بیشترین نیرو را در حمایت او و آیینش به کار گرفت، و دهان دشمنان و مخالفانش را بست، و خداوند او را به دلیل این فداکاریها عزیزش کرد، چگونه میتواند کافر باشد، و آیا چنین کسی را، فقط به این دلیل که کلمه لا الله الا الله را بر زبان جاری نکرده، میتوان متهم به کفر کرد؟
این تلاشها برای این بود که شخصیت علی (ع) مخدوش و ملوک شود و یاد و ذکرش فراموش گردد. ابو سفیان نمیتوانست پذیرای علی و سلسله او باشد، علیای که هرگز به پلیدیهای جاهلیت آلوده نبود و از تبار رسول خدا بود و با وی از یک پستان شیر نوشیده بود.
معاویه خود میدانست که کیست و فرزند چه کسی است، اما راه نیرنگ و فریب در پیش گرفت، و با استفاده از تمامی نیروها و امکاناتش توانست به اندیشه خود جامه عمل بپوشاند.
ابو طالب گناهی جز حمایت کامل و همه جانبه از اسلام نداشت، اما وجود علی (ع) سبب شده بود که آن همه دروغها و تهمتها متوجه وی گردد. گناه علی چه بود؟ او نیز گناهی جز این نداشت که بر حق بود و معاویه بر باطل. بنابراین درگیری و ضدیت معاویه با علی، یک درگیری و تنازع جوهری و اجتنابناپذیر بود. در واقع این تخاصم مانند تخاصم و ناسازگاری شر و خیر، ناپاکی و پاکی، باطل و حق و کفر و ایمان بود.
(۲)
برگرفته از کتاب امام صادق علیه السلام و مذاهب چهار گانه نوشته آقای اسد حیدر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *