احادیث و سخنان

سخنان امام صادق در کیفیت جمع بین دو آیه

نوح بن شعیب و محمد بن حسن گویند: ابن ابی العوجاء از هشام بن الحکم سؤال نمود مگر نه اینکه خداوند حکیم است؟
فرمود: بله او حکیمترین حکیمان است.
گفت: پس خبر ده مرا از معنی قول خداوند متعال: (فانکحوا ما طاب لکم من النساء مثنی و ثلاث و رباع فان خفتم أن لا تعدلوا فواحده) [۲۹۱] «پس با زنان پاک ازدواج نمائید، دو یا سه یا چهار همسر و اگر می ترسید عدالت را (درباره ی همسران متعدد) رعایت نکنید تنها یک همسر بگیرید»، مگر نه این است که واجب است؟
هشام گفت: بله.
گفت: پس خبر ده مرا از معنی فرمایش خدای متعال: (و لن تستطعوا أن تعدلوا بین النساء ولو حرصتم فلا تمیلوا کل المیل) [۲۹۲] «وشما هرگز نمی توانید در میان زنان عدالت برقرار کنید، هر چند کوشش نمایید! ولی تمایل خود را به کلی متوجه یک طرف نسازید». کدام حکیم چنین سخن می گوید؟
هشام پاسخی نداشت، و لذا به مدینه سفر نمود و خدمت امام صادق – علیه السلام – رسید.
حضرت فرمود: ای هشام؛ چه شده است که در غیر زمان حج یا عمره به اینجا آمده ای؟
هشام گفت: فدایت شوم؛ برای امر مهمی آمده ام. ابن ابی العوجاء از من
[صفحه ۱۴۰]
سؤالی نمود که پاسخ آن را ندارم.
حضرت فرمود: آن چیست؟
هشام: داستان را برای حضرت بازگو کرد.
حضرت فرمود: اما گفته ی خدای متعال: «پس با زنان پاک ازدواج نمائید، دو یا سه یا چهار همسر و اگر می ترسید عدالت را (درباره ی همسران متعدد) رعایت نکنید تنها یک همسر بگیرید» یعنی در نفقه (نمی توانید عدالت را رعایت کنید).
و اما فرمایش خدا: «و شما هرگز نمی توانید در میان زنان عدالت برقرار کنید، هر چند کوشش نمایید! ولی تمایل خود را به کلی متوجه یک طرف نسازید که دیگری به صورت زنی که شوهرش را از دست داده درآورید! یعنی در محبت.
راوی گوید: چون هشام با این پاسخ به سوی ابن ابی العوجاء برگشت، و او را از آن مطلع ساخت، ابن ابی العوجاء گفت: به خدا قسم؛ این پاسخ مال تو نیست. [۲۹۳].
۲- روایت شده است هنگامی که مردی از زندیقان از ابوجعفر احول سئوال نمود و گفت: خبر ده مرا از فرمایش خدا: (فانکحوا ما طاب لکم من النساء مثنی و ثلاث و رباع فان خفتم أن لا تعدلوا فواحده) [۲۹۴] «پس با زنان پاک ازدواج نمائید، دو یا سه یا چهار همسر و اگر می ترسید عدالت را (درباره ی همسران متعدد) رعایت نکنید، تنها یک همسر بگیرید».و آنچه در آخر سوره فرموده است یعنی: (و لن تستطعوا أن تعدلوا بین النساء ولو حرصتم فلا تمیلوا کل المیل) [۲۹۵] «و شما هرگز نمی توانید در میان زنان، عدالت برقرار کنید، هر چند کوشش نمایید! ولی تمایل خود را به کلی متوجه یک طرف نسازید» بین این دو کلام فرق و تباین هست.
ابوجعفر احول گوید: من پاسخی بر این سؤال نداشتم، به مدینه سفر کردم و بر امام صادق – علیه السلام – وارد شدم و از نسبت این دو آیه به همدیگر پرسیدم.
[صفحه ۱۴۱]
امام – علیه السلام – فرمودند: اما فرمایش او: (فان خفتم أن لا تعدلوا فواحده) «و اگر می ترسید عدالت را (درباره ی همسران متعدد) رعایت نکنید، تنها یک همسر بگیرید».یعنی در نفقه.
و فرمایش او: «و شما هرگز نمی توانید در میان زنان، عدالت برقرار کنید، هر چند کوشش کنید!» مقصود محبت و مودت است، زیرا کسی نمی تواند در محبت بین دو همسر عدالت را رعایت کند.
ابوجعفر احول به آن مرد بازگشت، و پاسخ را به اطلاع او رسانید.
آن مرد گفت: این را از حجاز آورده ای. [۲۹۶].
برگرفته از کتاب گنجینه نور پرسش های مردم و پاسخ های امام صادق علیه السلام نوشته آقای احمد قاضی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *